جایزه معماری پریتزکر
جایزه معماری پریتزکر چیست؟ چگونه می توان در آن شرکت کرد؟
نوامبر 21, 2020
گنبد در معماری
انواع گنبد در معماری ایرانی و اسلامی
نوامبر 23, 2020

بتن ؛ همه چیز درباره ی این مصالح محبوب و پرکاربرد

بتن

بتن ؛ همه چیز درباره ی این مصالح محبوب و پرکاربرد

بررسی تاریخی کاربرد بتن در معماری نشان می دهد که این متریال توسط معماران رومی و صدر مسیحیت مورد استفاده قرار می گرفت اما در قرون وسطی و رنسانس اغلب بی استفاده ماند تا آن که در نیمه دوم قرن نوزدهم بار دیگر،عمدتا برای مصارف معمولی مورد توجه قرار گرفت. بویژه در مواردی که ساخت ارزان، قابلیت ایجاد دهانه های عریض و نسوز بودن، ضرورت بکارگیری آن را ایجاب می کرد.

بتن درجا

تاریخچه ی بتن مسلح

مسلح کردن به دهه 1870 باز می گردد که، میلگردهای فولادی را به منظور استحکام بیشتر در میان بتن قرار می دادند. معماران قرن نوزدهم بعضا به قابلیت های آن خیلی اطمینان نداشتند و نسبت به آن بدگمان بودند. در آن زمان این ماده خیلی جدید به شمار می رفت و ویژگی های آن برای معماران به خوبی قابل درک نبود زیرا فاقد یک فرم ذاتی و پایدار بود. جالب آن که این دقیقا همان خصوصیتی است که بتن را برای بسیاری از معماران امروز به وسیله ای امیدوار کننده جهت تحقق ایده هایشان تبدیل می کند.

مقاله مرتبط : چوب در دکوراسیون داخلی و ویژگی های آن

شروع استفاده فراگیر از بتن مسلح

استفاده گسترده و فراگیر از بتن مسلح در معماری حدودا به نیمه اول قرن بیستم باز می گردد. این ماده جدید به دلیل برخورداری از قابلیت استفاده در بناهای مختلف و نیز فرم پذیری قابل توجهش، در آن زمان در مقیاس وسیع مورد استفاده قرار گرفت و بین سال های 1910 و 1920 تقریبا به علامت مشخصه معماری جدید تبدیل شد. خردگرایی واین متریال جدید دو عنصری بودند که سرانجام در دوره افتخار آمیز معماری مدرن در دهه 1920 در یکدیگر ادغام شدند.

بتن مسلح

خصوصیات بتن

بتن یک ماده متناقض است؛ با این که تداعی کننده مفهوم سختی است لیکن در ابتدای فرآیند اختلاط مواد تشکیل دهنده اش ، نرم و روان است. باید دانست که این متریال یک ماده پیوندی و چند رگه است که از اختلاط سیمان، آب، ماسه و مصالح دانه ای معدنی مانند شن یا سنگریزه به دست می آید اما دارای شخصیت مستقل است.

بتن شکل ذاتی و طبیعی بخصوصی ندارد و از این رو باید با استفاده از قالب بندی به شکل معینی در آورده شود. یعنی شکل و بافت نهایی اش را قالبی که به درون آن ریخته می شود، تعیین می کند. میزان تولید آن بالغ بر 8/3 بیلیون متر مکعب در سال تخمین زده می شود و پس از آب، پر مصرف ترین ماده روی زمین است.

ماده مورد علاقه معماران و مهندسان

بتن در همه جا موجود است. از آن در ساخت بناهای مسکونی و اداری، پیاده روها، راه ها و جاده ها و ساختمان هایی چون کارخانه ها، پارکینگ ها، مترو ها، فرودگاه ها، پل ها، سد ها، سیلوها، سازه های دریایی، رآکتور های اتمی و سازه های مقاوم در برابر انفجارات و زلزله استفاده می شود.

بتن در راهسازی

پتانسیل تقریبا نامحدود آن در جهت خلق فرم ها و سطوح انتزاعی، برخورداری از قابلیت تطابق با شرایط و کارکردهای مختلف و نیز داشتن استحکام بالا، این ماده را در حال حاضر به یکی از پرطرفدارترین مصالح و مورد توجه در میان بسیاری از معماران و مهندسان تبدیل کرده است.

مقاله مرتبط : میکروسمنت چیست و چه ویژگی هایی دارد؟

سیمان ؛ جوهره ی اصلی

سیمان به عنوان اصلی ترین متریال تشکیل دهنده بتن در تیپ های متفاوتی نیز عرضه شد. همین تنوع در تیپ های سیمان باعث فراگیری این مصالح ساختمانی در شهرها با اقلیم های متفاوت می شود.

انواع سیمان
  • سیمان نوع یک: سیمان پرتلند معمولی است.
  • سیمان نوع دوم: نوع مرغوب تری است و در مواردی که محیط در مقابله حمله سولفات ها قرار بگیرد مورد استفاده است و حرارت کمتری تولید می کند.
  • سیمان نوع سه: سیمانی است که در مدت کوتاهی یعنی معمولا در عرض یک هفته یا کمتر مقاومت زیادی به دست می آورد.
  • سیمان نوع چهارم: سیمانی است که هنگام گرفتن حرارت خیلی کمتری تولید می کند و مورد استفاده ی آن جایی است که شدت و مقدار حرارت تولید شده اهمیت دارد.
  • سیمان نوع پنجم یا ضد سولفات: وقتی به کار می رود که بتن در تماس شدید با سولفات ها قرار داشته باشد.

رنگ

بتن می تواند هر رنگ، بافت و طرحی را به خود بگیرد از این رو شاید بتوان آن را به یک آفتاب پرست تشبیه کرد. رنگ آناغلب خاکستری است اما از طریق انتخاب سیمان و مصالح دانه ای مناسب یا با استفاده از رنگدانه های شیمیایی می توان به آسانی آن را در رنگ های سفید، قهوه ای یا حتی قرمز روشن در آورد.

اولین معمارانی که از بتن مسلح استفاده کردند

بتن در معماری

آگوست پره مهندس معمار فرانسوی، نخستین کسی است که بتن مسلح را به عنوان وسیله ای برای بیان مقاصد معماری شناخت و به کار برد. آپارتمان های مسکونی وی با استفاده از قابلیت هنری بتن ساخته شده است. فرانک لوید رایت نیز یکی از معماران برجسته آمریکایی بود که در پروژه هایش از قابلیت های این ماده جدید استفاده فراوانی کرد در واقع ارزانی و قابلیت ایجاد دهانه ی عریض با استفاه از آن باعث روی آوردن به این ماده شد.

بتن سبک

در دنیای پیشرفته امروزی ، صنعت بتن نیز دچار تحول گردید و تحول بتن سبک نیز حاصل همین پیشرفت هاست. بتنی که علاوه بر کاهش بار مرده ساختمان از نیروهای وارده به سازه در اثر شتاب زلزله می کاهد و در صورت تخریب، وزن آوار حاصل نیز کاهش می یابد و امروزه آن را به عنوان بتن قرن می نامند.

فوم بتن سبک

بتن سبک با توجه به ویژگی های خاصی که دارد ، دارای کاربردهای مختلف است که بر حسب وزن مخصوص و مقاومت فشاری آن تفکیک می گردد. بتن سبک سازه ایست که دارای وزن مخصوصی بین 1440 تا 1840 کیلوگرم بر متر مکعب است. بتن سبک دارای دو جزء اصلی است: خمیر سیمان و سنگدانه .

مقاله مرتبط : سبک معماری مدرن ، از گذشته تا کنون

استفاده در معماری سبک مدرن

بتن در معماری مدرن

معماران سبک مدرن که به دنبال سادگی و خلوص بودند بتن را بواسطه رنگ خنثی و خصلت خشن خود بیشتراز سایر مصالح می پسندیدند و از این رو در بسیاری از بناهای مدرن، بتن به صورت اسلب های بزرگ و خالص و بدون هیچ روکشی کار شده است. با پیشرفت هایی که صورت گرفته و جزییاتی که برای همنشینی بتن و شیشه طراحی شد، امروزه شاهد تعامل بسیار دقیق و زیبای این دو متریال در بسیاری از بناهای جهان می باشیم. بدون استفاده از بتن، اجرای برخی از زیباترین و نوآورانه ترین آثار معماری معاصر جهان هرگز قابل تصور و تحقق نبود.