سبک معماری چینی
سبک معماری چینی از دیر باز تا کنون
جولای 19, 2020
مبلمان نشیمن
مبلمان فضای نشیمن را چگونه خریداری و چیدمان کنیم؟
جولای 22, 2020

سبک معماری فولدینگ چیست و چه ویژگی هایی دارد؟

معماری فولدینگ

سبک معماری فولدینگ چیست و چه ویژگی هایی دارد؟

معماري ، تفکرات را توصیف می کند. هر تفکر جدید و یا نظریه ي علمی تازه باعث ایجاد سبکی نو در معماری شده است. در این مقاله، ابتدا به تعریف سبک معماري فولدینگ و سپس مقدمات فلسفی مرتبط با موضوع بررسی شده و بعد ویژگی های این معماری و سرانجام به معماران سبک فولدینگ پرداخته می شود  .

سبک معماری فولدینگ - 1

سبک معماری فولدینگ

«فولدینگ» اصطلاحی است که پس از گرایش نظری پست مدرنیسم ظهور یافت و به معماری اواخر قرن بیستم معروف شد. باروک کانسپت اصلی گرایش فلسفی فولدینگ است که توسط فیلسوف فرانسوی، ژیل دلوز آورده شد. سبکی که پس از نظریه ی ساختارگرایی به آن پرداخته شد. فلسفه ی دلوز از سازه ی معماری کلیسای باروک بهره برداری شده است. لغت «فولد» تاکیدی بر روابط دشواری است که بین معماری و فلسفه وجود دارد.

سبک معماری فولدینگ - 2

«فولد» موضوعات متفاوتی را در معماری مطرح کرده است و از آن جمله ایده ی لین از فرم متحرک، شبکه های آیزنمن و ایده های بافت مبنا، آنالیز کیپینز از معماری جدید در دنیای پست مدرن و لندسکیپ در زمینه فولدینگ، ایده های شیردل از تیپولوژی به عنوان منابع فرهنگی و علمی فولدینگ و معماری در هم پیچیده شده که همگی در سامانه های مفهومی معماری فولدینگ است. کارهای سبک فولدینگ، معمولاً متشکل از لایه‌هایی است که به صورت هم ارتفاع در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و هیچ یک نسبت به دیگری وجه تمایزی ندارند. این سبک را به دلیل استفاده از فرم‌های نرم و منحنی با لقب معماری نئوباروک نیز می‌شناسند.

سبک معماری فولدینگ - 3

گرگ لین در تعریف معماری فولدینگ می گوید: «فولدینگ یعنی تلفیق نمودن عوامل نامربوط در یک مخلوط به هم پیوسته.» در این رابطه می توان لایه های رسوبی در کوه ها را مثال زد که در اثر فشارهای درونی زمین، روی یکدیگر خم شده و پیچ و تاب خورده اند، در عین اینکه هر لایه خصوصیات درونی خود را حفظ کرده است ولی با لایه مجاور خود درگیر شده و لایه ها به صورت انعطاف پذیری در کنار یکدیگر انحنا پیدا کرده اند.

سبک معماری فولدینگ - 4

معماري فولدینگ در مقیاس شهري در جایی بین زمینه گرایی و بیان گرایی قرار دارد. فرم هاي انعطاف پذیر نه به صورت کامل هندسی و نه به شکل هاي دلبخواهی هستند. در مقیاس شهر، این لایه هاي تا شده و انعطاف پذیر، نه نسبت به بافت مجاور خود بی تفاوت اند و نه مطابق با آنند، بلکه از شرایط محیطی بهره می جویند و آن ها را در منطق پیچ خورده و منحنی خود جاي می دهند.

فلسفه فولدینگ

 همانطور که می دانیم فلسفه ي فولدینگ براي نخستین بار توسط فیلسوف و معمار فقید فرانسوي ، دلوز مطرح شد. همچون دریدا از جمله فلاسفه مکتب پسا ساختارگرایی محسوب می شود. دلوز نیز مانند دریدا اساس اندیشه ي خود را بر زیر سوال بردن بینش مدرن و مکتب ساختارگرایی قرار داد. فلسفه ي دلوز، یک فلسفه افلاطون ستیز و دکارت ستیز است. به عبارت دیگر می توان بیان نمود که فولدینگ یک طرح ضد دکارتی است. از نظر دلوز ، هستی از زیر بناهاي عقل ریاضی استخراج نشده است. وي در کتاب معروف خود، ضد ادیپ سرمایه داري و اسکیزوفرنی (1972) خرد مدرن را مورد پرسش قرار می دهد. از نظر دلوز، خرد هر جایی هست.

ژیل دلوز

فلسفه فولدینگ منطق ارسطویی را نیز زیر سوال می برد. از نظر این فلسفه، هیچ ارجحیتی در جهان وجود ندارد. زیر بنا و روبنا وجود ندارد. معماری فولدینگ به دنبال تعداد است و می خواهد سلسله مراتب را از بین ببرد. این فلسفه در پی از بین بردن دوگانگی هاست. فولد یعنی چین و لایه یعنی لایه هاي هزار تو، یعنی هر لایه در کنار لایه ي دیگر، همه چیز در کنار هم است، هیچ اندیشه ي بر دیگري ارجحیت ندارد، تفسیري بالاتر از دیگري نیست، همه چیز افقی است. به عبارت دیگر فولدینگ می خواهد منطق دو ارزشی را دیکانستراکت کند و کثرت و تباین را جایگزین آن کند. فولدینگ هم مانند دیکانستراکشن در پی از بین بردن مبناهاي فکري تمدن غرب و بالاخص منطق و ریاضی گونه ي مدرن است. از نظر فولدینگ همه چیز همسطح است.

ویژگی های معماری فولدینگ

از مشخصه های بارز معماری فولدینگ می توان به نکات زیر اشاره کرد:

  • کثرت گرایی
  • افقی گرایی
  • ضد دوگانگی
  • ضد مرکز گرایی
  • ضد سلسه مراتب
  • ضد خرد گرایی
  • ضد فرا روایت
  • انعطاف پذیری
  • انتقال فرم
  • فرم ضعیف

منظور از انعطاف پذیری چیست؟

فرم های معماری در این سبک بیشتر به صورت منحنی و نرم هستند و به راحتی می توانند به فرم های دیگر تبدیل شوند. این ویژگی را می توانید در ساختمان «مرکز فرهنگی حیدر علی اف» کشور آذربایجان ببینید. پوسته این ساختمان کاملا نرم و منعطف است و در هر نقطه با توجه به کاربرد فضا شکلی خاص به خود می گیرد. ناگفته نماند معمار داخلی این اثر سارا شیخ اکبری، زنی ایرانی است. او از همان لایه های نرم و منعطف سبک فولدینگ در طراحی داخلی این بنا استفاده کرده است؛ لایه هایی که با حرکت آزادانه خود از سطح برخاسته روی دیوار می روند و روی سقف به حرکت روان و سیال خود ادامه می دهند.

ساختمان حیدر علی اف

منظور از لایه به لایه بودن معماری فولدینگ چیست؟

هر فضا در ساختمانی به سبک فولدینگ، شبیه یک لایه است. این لایه ها گاهی به صورت موازی در کنار هم قرار می گیرند و گاهی درهم پیچ و تاب می‏خورند. لایه لایه بودن بارزترین ویژگی این سبک‎ است و تقریبا در تمام ساختمان های این سبک دیده می شود.
یکی از ویژگی های این لایه ها این است که از محیطی که در آن قرار گرفته اند، تبعیت می کنند. این لایه لایه بودن نه تنها در شکل کلی بنا بلکه در طراحی فضاهای داخلی هم مشهود است و به دلیل تکرار این لایه ها که سبب ریتم در طراحی می شود، جلوه ای خاص به ساختمان می دهد.

ساختمان حیدر علی اف -2

سازه های افقی بر عمودی ارجحیت دارد

معماران این سبک با ساختمان های بلند عمودی مخالف هستند. بیشتر ساختمان هایی که به این سبک ساخته شده اند، شکل افقی دارند. شاید این یکی از همان دلایلی باشد که کمتر این نوع ساختمان را در معماری جدید ایران می بینیم. «گرگ لین» یکی از معماران مشهور این سبک، در یک حرکت نمادین طبقات مختلف «برج سیرز» را که یکی از بلندترین ساختمان‏های ساخته شده به این سبک بود به صورت لایه هایی درآورد و آنها را به صورت افقی در کنار هم قرار داد. او با این کار مخالفت خود را با ساختمان های بلند عمودی اعلام کرد..

سبک معماری فولدینگ - 5

در معماری فولدینگ تبعیض جایی ندارد

در بسیاری از ساختمان ها فضاهای مهم در راس بنا یا در بهترین جایگاه قرار می گیرند و حتی شکل آنها کاملا متمایز از بقیه فضا هاست. این تفاوت آن قدر است که بیننده به راحتی می تواند این فضا را از بقیه تشخیص دهد اما معماران سبک فولدینگ با این سلسله مراتب مخالف هستند. در این سبک، هر فضا کاربری مخصوص خود را دارد و مانند فضاهای «مرکز گردهمایی کلمبوس» بدون آنکه بخواهد خود را به رخ دیگر فضاها بکشد، آرام در کنار بقیه قرار می گیرد.

سبک معماری فولدینگ - 6

معماران برجسته سبک فولدینگ

در سال های اخیر، تکنیک های فولدینگ به طور گسترده ای توسط معماران زیادی مورد استفاده قرار گرفته است تا اشکال سه بعدی را از برگه های دو بعدی بسازند و در طراحی هایشان از آنها الهام بگیرند، چرا که این تکنیک، راه حل های ساده تر و شهودی تری را برای تحقق معماری فراهم می سازد. فولدینگ در واقع زاییده مکتب دیکانستراکشن می باشد، با این تفاوت که در معماری فولدینگ به افق گرایی و هم ترازی اهمیت بیشتری داده می شود. از اوایل دهه ي 1990 به تدریج به معماران نامدار سبک دیکانستراکشن مانند پیتر آیزنمن ، فرانک گهري، زاها حدید و حتی معمار مدرنیست فیلیپ جانسون به این سمت گرایش پیدا کردند. از دیگر معماران و نظریه پردازان سبک فولدینگ میتوان از بهرام شیردل ، جفري کیپنس، گرگ لین و چارلز جنکس نام برد.

پیتر ایزنمن

دیدگاه و روش کار معماران حیطه معماری فولدینگ

باید توجه داشت که خاستگاه فلسفه فولدینگ در فرانسه و  معماری فولدینگ در امریکا بوده است.

این معماران در کارهاي جدید خود پیچیدگی را با وحدت یا تقابل نشان نمی دهند بلکه به صورت نرم و انعطاف پذیر، پیچیدگی ها و گوناگونی هاي مختلف را در هم می آمیزند. این کار باعث از بین بردن تفاوت ها نمی شود؛ و حتی باعث ایجاد یک پدیده ي همگون و یکپارچه نیز نمی گردد، بلکه این عوامل و نیروها به صورت نرم و انعطاف پذیر در هم می آمیزند. هویت و خصوصیت هر یک از این عوامل در نهایت حفظ می شود مانند لایه هاي درونی زمین که تحت فشارهاي خارجی تغییر شکل می دهند در عین این که خصوصیات خود را حفظ می کنند.

مرکز گردهمایی کلمبوس

نظریه ي دیکانستراکشن جهان را به عنوان زمینه هایی از تفاوت ها می دید و این تضادها را در معماری شکل می داد. این منطق تضادگونه در حال نرم شدن است تا خصوصیات بافت شهري و فرهنگی را به گونه اي بهتر مورد استفاده قرار دهد.

آثار سبک معماری فولدینگ

مرکز گردهمایی کلمبوس در ایالت اهایو، آمریکا.
خانه لویس در کلیولند آمریکا.
خانه ایمندورف، د‌وسلدورف، آلمان.
برج سیزر در شهر شیکاگو.
طرح مرکز هنرها در دانشگاه اموری در شهر آتلانتا در آمریکا ۱۹۹۳ و …

طرح مرکز هنرها در دانشگاه اموری در شهر آتلانتا